Αποστολές

Αποστολή –Τέτοβο

ΟΙ ΑΛΒΑΝΟΙ ΤΗΣ ΠΓΔΜ

 

 

Albphoto.PNG

 

Μπαίνοντας στο Τέτοβο, η φωνή του μουεζίνη, που ακούγεται παντού και καλεί τους πιστούς για την απογευματινή προσευχή, μας επιβεβαιώνει ότι βρισκόμαστε στην “πρωτεύουσα” των Αλβανών της ΠΓΔΜ, με την διακριτή πολιτισμική της ταυτότητα.

 

Εδώ η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι Αλβανοί, αν και υπάρχουν και σλαβομακεδόνες και πολλές άλλες εθνοτικές ομάδες, ακόμα και Τούρκοι, οι οποίοι πριν από αρκετές δεκαετίες αποτελούσαν περίπου το ένα τέταρτο των κατοίκων.

Όσο παράξενο κι αν ακούγεται σήμερα, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ‘70 οι Σλαβομακεδόνες ήταν πλειοψηφία στο Τέτοβο, αλλά στην πορεία του χρόνου αυτό ανετράπη λόγω των υψηλών γεννήσεων, αλλά και της εισόδου στη χώρα Αλβανών από το Κοσσυφοπέδιο και την Αλβανία. Με βάση τον παράγοντα της γεννητικότητας- η οποία είναι πολύ υψηλή στους Αλβανούς και χαμηλή στους Σλαβομακεδόνες, αναμένεται, (αν συνεχιστούν οι ίδιοι ρυθμοί), η σύνθεση του πληθυσμού να αλλάξει με τον ίδιο τρόπο και στην ΠΓΔΜ συνολικά σε μερικές δεκαετίες.

 

Το Τέτοβο αποτελεί και το πολιτικό κέντρο των Αλβανών της ΠΓΔΜ, αφού εδώ βρίσκονται οι έδρες των αλβανικών πολιτικών κομμάτων: Δημοκρατική Ένωση για Ενσωμάτωση (DUI),  Δημοκρατικό Κόμμα των Αλβανών (DPA) και Κόμμα Δημοκρατικής Ευημερίας (PDP).

 

Ο 28χρονος Καντίρ, υπάλληλος σε μία από τις δυτικές επιχειρηματικές αλυσίδες που έχουν ανοίξει στην πόλη, ήταν εξαιρετικά προβληματισμένος από την απροσδόκητα χαμηλή συμμετοχή που είχε στο δημοψήφισμα και το Τέτοβο. “Εγώ πήγα και ψήφισα “Ναι”, καθώς το θεωρούσα αυτονόητο. Πάρα πολλοί Αλβανοί όμως δεν πήγαν. Δεν ξέρω τι έπαθαν. Ακόμα και φίλοι μου. Οι περισσότεροι δεν πήγαν. Τους ρωτούσα γιατί και ήταν σαν να μην τους αφορούσε”.

Την ώρα που έκλειναν οι κάλπες, όλοι αγωνιούσαν για τη συμμετοχή των σλαβομακεδόνων, αλλά όχι των Αλβανών, καθώς θεωρούσαν βέβαιο ότι θα συμμετείχαν μαζικά, υπερψηφίζοντας το “Ναι”. Να όμως που και οι Αλβανοί δεν έδειξαν τον αναμενόμενο ενθουσιασμό.

 

Οι Αλβανοί της ΠΓΔΜ έχουν ως πρώτη προτεραιότητα αυτή τη στιγμή την ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η διαμάχη για το όνομα, τη γλώσσα και την εθνικότητα δεν τους συγκινεί καθόλου. Εκείνοι δεν δηλώνουν άλλωστε “εθνικά Μακεδόνες”,  αλλά “Αλβανοί της Μακεδονίας” και η γλώσσα τους είναι η αλβανική. Στις καθημερινές τους συζητήσεις, όταν λένε “οι Μακεδόνες” εννοούν τους Σλαβομακεδόνες. Οι ίδιοι προσδιορίζονται πάντα ως Αλβανοί. Δεν είναι σπάνιο αυτές τις μέρες να βρεις Αλβανούς στο Τέτοβο που δίνουν δίκιο στους Έλληνες για το όνομα, κάτι που πολύ δύσκολα θα βρεις στο σλαβικό πληθυσμό.

“Πολλοί συνομήλικοι μου  δεν πήγαν να ψηφίσουν γιατί πιστεύουν πως ότι είναι να γίνει, θα γίνει. Υπάρχει μία απογοήτευση από τους πολιτικούς που εκφράστηκε με αυτόν τον τρόπο” λέει ο 25χρονος Φλοριάν.

 

 

Την άποψη αυτή μας επιβεβαίωσε και ένας από τους πιο ενεργούς Αλβανούς πολιτικούς ακτιβιστές, εξέχων στέλεχος της λεγόμενης  κοινωνίας των πολιτών, με ξεκάθαρα φιλοδυτική στάση, ο οποίος όμως δεν ήθελε να μιλήσει επωνύμως για το θέμα αυτό, επειδή φοβόταν πως αν μιλούσε ελεύθερα δημοσίως, αυτό ενδεχομένως να είχε δυσάρεστες συνέπειες για τον ίδιο. Στην ερώτηση του “insidestory” για το αν υπάρχει ελευθερία έκφρασης, αντί άλλης απάντησης, κοιτάζει χαμογελώντας και ρωτάει: “Αυτό είναι αστείο;”.

Η δική του ερμηνεία για τη μεγάλη (αν και όχι όσο των Σλαβομακεδόνων) αποχή των Αλβανών στο δημοψήφισμα, είναι ότι πρόκειται για έμμεση αποδοκιμασία του ηγέτη των Αλβανών της ΠΓΔΜ, Αλί Αχμέτι. “Την καμπάνια του “Ναι” στους Αλβανούς την έκανε ο Αλί Αχμέτι, για τον οποίο υπάρχει μεγάλη δυσαρέσκεια στον αλβανικό πληθυσμό. Πολλοί ήθελαν να πάνε και να ψηφίσουν “Ναι”,  αλλά δεν πήγαν, γιατί εκτίμησαν ότι το “Ναι” τους θα ερμηνευόταν σαν ψήφος υποστήριξης στον Αχμέτι, κάτι που δεν θα ήταν αληθές. Για αυτό προτίμησαν να μην πάνε καθόλου”.

alb2

 

Το δεξιό φιλοευρωπαϊκό-φιλονατοικό αλβανικό κόμμα του Αλί Αχμέτι, το DUI, έχει συμμαχήσει με το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα του πρωθυπουργού Ζόραν Ζάεφ και συμμετέχει ως εταίρος στη διακυβέρνηση της χώρας, παρότι συμμετείχε και στην προηγούμενη κυβέρνηση του δεξιού, εθνικιστικού VMRO, που κατηγορείται για σκάνδαλα διαφθοράς και παράνομων παρακολουθήσεων.

Ο ίδιος δεν έχει βγει αλώβητος από τις αποκαλύψεις που είχαν συνταράξει τη χώρα πριν από δύο χρόνια. Το πολιτικό προφίλ του Αλί Αχμέτι έχει τρωθεί αρκετά, “ειδικά μετά τις αποκαλύψεις των μαγνητοφωνημένων συνομιλιών του με την ηγεσία της προηγούμενης κυβέρνησης του VMRO,  όπου ακούγονται να μιλάνε για “δουλειές”” όπως μας εξηγεί ο συνομιλητής μας.

 

“Οι ιδιωτικές τηλεφωνικές συνομιλίες στελεχών του DUI που κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο ήταν κατασκευασμένες και αποσκοπούσαν να πλήξουν το κόμμα μας” ήταν η επίσημη δικαιολογία, η οποία φαίνεται όμως ότι δεν έπεισε πολύ κόσμο.

Το κόμμα του Αλί Αχμέτι, είναι το μεγαλύτερο αλβανικό κόμμα στην ΠΓΔΜ και είναι αυτό που συμμετέχει σε όλες τις κυβερνήσεις των τελευταίων ετών, καθώς θεωρείται απαραίτητη η συμμετοχή ενός αλβανικού κόμματος στην κυβέρνηση που σχηματίζεται κάθε φορά.

 

“Πριν από 2-3 χρόνια στο Τέτοβο υπήρξαν σημαντικές εκδηλώσεις διαμαρτυρίας εναντίον του Αλί Αχμέτι, ο οποίος ωστόσο παραμένει πολιτικά πανίσχυρος και αυτό προκαλεί μεγάλη απογοήτευση στον κόσμο” αναφέρει ο Αλβανός ακτιβιστής που μίλησε στο insidestory.

“Ειδικά οι νέοι Αλβανοί στην ΠΓΔΜ δεν εμπιστεύονται το παλαιό πολιτικό σύστημα και αυτούς που εμφανίζονται ως πολιτική ηγεσία των Αλβανών της χώρας” υποστηρίζει. Δεν κρύβει τη συμπάθεια του για τον Ζόραν Ζάεφ,  αλλά και για τον Αλέξη Τσίπρα. “Χρειαζόμαστε κι εμείς έναν αλβανό Ζάεφ. Έναν μοντέρνο πολιτικό που αντιλαμβάνεται τη σημερινή πραγματικότητα και δεν ενισχύει τους εθνικισμούς” λέει.

 

Στο παζάρι του Τετόβου, μέρος εμπορίου, αλλά και συναντήσεων και πολιτικών συζητήσεων,όλοι συζητούν ήρεμα και κανείς δεν δείχνει ιδιαίτερα προβληματισμένος ή φορτισμένος, παρά την έντονη πολιτική επικαιρότητα αυτής της περιόδου.

“Αυτό που πρέπει να γίνει,  είναι να ενταχθεί η χώρα άμεσα στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ και όλα τα προβλήματα θα λυθούν” μας λέει μία παρέα ηλικιωμένων Αλβανών που πίνει τον καφέ της συζητώντας τις πολιτικές εξελίξεις μετά το δημοψήφισμα. Όλοι τους σε αυτή την παρέα συμμετείχαν και ψήφισαν “Ναι”. Εκτός από έναν, που έχει χάσει τα εκλογικά του δικαιώματα, όπως μας είπε, από την εποχή που έκανε “αγώνα κατά της Γιουγκοσλαβίας”. Αναγκάστηκε τότε, όπως ισχυρίστηκε,  να φύγει στις ΗΠΑ, όπου έμεινε για πάρα πολλά χρόνια και όταν επέστρεψε, δεν τον έβρισκαν σε κανέναν κατάλογο. Ένας άλλος από την παρέα μας λέει ότι έχει πολεμήσει με τον UCK.

 

Ολοι τους συμφωνούσαν ότι ο Ζάεφ έπρεπε να φέρει γρήγορα τη συμφωνία των Πρεσπών στη Βουλή και αυτή να υπερψηφιστεί για να μπει η χώρα στο ΝΑΤΟ.

“Εμείς είμαστε Αλβανοί” λένε. “Το πρόβλημα για το όνομα το έχουν οι Μακεδόνες, όχι εμείς”.

Όταν τους ρωτάμε γιατί δεν αποκαλούν τους εαυτούς τους  Μακεδόνες, απαντούν ότι κι αυτοί είναι, αλλά διευκρινίζουν ότι αυτοί είναι Αλβανοί της Μακεδονίας.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης που έχουμε μαζί τους, μας θυμίζουν το μεγάλο ξεσηκωμό των Αλβανών της ΠΓΔΜ και την ένοπλη σύγκρουση  που έγινε το 2001, από την οποία προέκυψε η “Συμφωνία της Αχρίδας”. Η συμφωνία αυτή, που ήταν μία νίκη των Αλβανών, μετά και από πιέσεις των ΗΠΑ και της ΕΕ,  τους έδωσε πολλά από τα δικαιώματα που διεκδικούσαν, όπως την αναγνώριση τους ως συνταγματικό έθνος, την ισοτιμία της αλβανικής γλώσσας, την ανάρτηση της αλβανικής σημαίας και την αναγνώριση των αλβανικών πανεπιστημίων της ΠΓΔΜ ως τέτοια.

 

Στο Τέτοβο σήμερα υπάρχουν δύο αλβανικά πανεπιστήμια, ένα κρατικό κι ένα ιδιωτικό.

Άλλο ένα βασικό αίτημα τους ήταν η εκπροσώπησή τους στις δημόσιες υπηρεσίες, το στρατό και την αστυνομία, το οποίο ικανοποιήθηκε σε ένα βαθμό,  αλλά όχι σε απόλυτη αντιστοιχία με τον πληθυσμό τους, όπως ζητούσαν.

Στην ΠΓΔΜ είχε συγκροτηθεί ο λεγόμενος ‘’Εθνικός Απελευθερωτικός Στρατός’’ στα πρότυπα του αντίστοιχου των Κοσσοβάρων. Πολιτικός εκπρόσωπός του και ιδρυτικό στέλεχος ήταν ο (νυν και πρώην κυβερνητικός εταίρος)  Αλί Αχμέτι, που τότε ήταν 43 ετών και άγνωστος στην ΠΓΔΜ, καθώς έλλειπε για 20 χρόνια στην Ελβετία και στο Κόσοβο (όπου είχε επίσης πολεμήσει με τον UCK εναντίον των Σέρβων).

Η κυβέρνηση Γκεοργκιέβσκι, κατόπιν πιέσεων, είχε χορηγήσει αμνηστία στους αλβανούς  αντάρτες που κατηγορούνταν για αδικήματα που αφορούσαν στη συμμετοχή τους στον “Εθνικοαπελευθερωτικό Στρατό”. Παρά τις έντονες αντιδράσεις των Σλαβομακεδόνων τότε,  το σχετικό νομοσχέδιο ψηφίστηκε από τη Βουλή με οριακή πλειοψηφία το Μάρτιο του 2002.

Δεν είναι κάτι που συζητιέται πολύ ανοιχτά και δημόσια,  αλλά αρκετοί Αλβανοί του Τετόβου έχουν πολεμήσει και στη Συρία ως εθελοντές στο πλευρό των Τζιχαντιστών. Κάποιοι από αυτούς, που έχουν επιστρέψει, παρακολουθούνται από τις αρχές της ΠΓΔΜ και υπάρχει σχετική ενημέρωση ξένων πρεσβειών.

 

Έντονη είναι και η τουρκική παρουσία στο Τέτοβο. Από το πλήθος των επιχειρήσεων και των τουρκικών καταστημάτων που υπάρχουν εκεί, μέχρι τους τουρίστες από την Τουρκία που το επισκέπτονται καθημερινά όπως άλλωστε και τα Σκόπια. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα το Τέτοβο κατοικούνταν από μία μεγάλη κοινότητα Τούρκων,  η οποία κάποια στιγμή ήταν η μεγαλύτερη πληθυσμιακά, για αυτό και η πόλη είχε και το τουρκικό όνομα “Καλκαντελέν”.

 

Περιοχή όπου οι Αλβανοί είναι πλειοψηφία και οι Σλαβομακεδόνες μειοψηφία είναι και το Γκόστιβαρ, στο οποίο κυματίζει η αλβανική σημαία. Πρόκειται για μεγάλο εμπορικό κέντρο, στο οποίο έχουν εγκατασταθεί έμποροι από τον 19ο αιώνα. Κι εδώ η αποχή ήταν μεγάλη όπως μας λένε οι ντόπιοι, αλλά κυρίως λόγω του ότι πάρα πολλοί ζουν κι εργάζονται στο εξωτερικό. “Ένα σημαντικό τμήμα της οικονομίας της περιοχής κινείται από τα εμβάσματα που στέλνουν οι μετανάστες”, μας λένε.

Στο Κίτσεβο, τόπο καταγωγής του ηγέτη των Αλβανών της ΠΓΔΜ, Αλί Αχμέτι, με το που φτάνεις, βλέπεις ένα τεράστιο πανό με το πορτρέτο του έξω από γραφεία. Αναζητούμε ένα καφέ για να συνομιλήσουμε με ψηφοφόρους του,  αλλά τελικά καθόμαστε στο μοναδικό καφέ στέκι Σλαβομακεδόνων του Κίτσεβο στο κέντρο. Όλοι γύρω ήταν Σλάβοι, αλλά το καταλάβαμε μετά. Τον πρώτο που συναντήσαμε εδώ και νομίζαμε ότι ήταν Αλβανός, μας είπε ότι δεν ψήφισε στο δημοψήφισμα γιατί δεν τον ενδιέφερε,  όπως δεν τον ενδιαφέρει και η καταγωγή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο δεύτερος -πάλι Σλάβος- μας είπε ότι δεν πήγε να ψηφίσει γιατί δεν δέχεται να αποκαλούν την πατρίδα του “Βόρεια Μακεδονία”. Στο καφέ αυτό υπήρχαν και γυναίκες, που σπάνια συναντάς στα αλβανικά καφέ,  τα οποία είναι γεμάτα κυρίως από άντρες.

Δύο Αλβανοί, γύρω στα σαράντα, που πίνουν καφέ δίπλα από το κτίριο με το αναρτημένο πανό του Αλί Αχμέτι, δηλώνουν οπαδοί του και αισιόδοξοι ότι τελικά θα βρεθεί λύση.

Στο Κίτσεβο, που απέχει 110 χιλιόμετρα από τα Σκόπια, βλέπεις αλβανικές σημαίες και τζαμιά. Η φτώχεια είναι εμφανώς πιο αισθητή εδώ από την πρωτεύουσα και από δήμους,  όπως αυτόν της Στρώμνιτσα του Ζόραν Ζάεφ.

 

Σήμερα πάντως, παρότι η κατάσταση είναι ήρεμη και δεν υπάρχουν συγκρούσεις ανάμεσα στις δύο μεγάλες εθνικές κοινότητες, δεν υπάρχει ουσιαστική συμβίωση. Οι δύο κοινότητες, αλβανική και σλαβομακεδονική, ζουν παράλληλους βίους στις δικές τους γειτονιές και στα δικά τους στέκια η κάθε μία. “Ελπίζω κι εύχομαι σε μερικά χρόνια να έχουμε μικτούς γάμους και όλα αυτά που σήμερα μας φαίνονται μακρινά,  να είναι καθημερινότητα. Μόνο τότε θα συμβιώσουμε όλοι ειρηνικά” μας λέει, χαμογελώντας με αισιοδοξία, ο αλβανός ακτιβιστής.

Για την ώρα,  η ΠΓΔΜ παραμένει ένα κράτος χωρίς συνοχή και για αυτό ελπίζει ότι η ένταξή της στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση θα της επιτρέψει να σταθεί στα πόδια της και μέσα από εκεί να λύσει και τα προβλήματα της.

 

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΙΡΑΝ

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΚΛΟΓΗ ΤΟΥ ΤΡΑΜΠ

 

ΙρανΦωτο

 Στο Ιράν, οι μόνοι που είδαν θετικά το διάταγμα του Ντόναλντ Τραμπ, αυτές τις μέρες, ήταν οι σκληροπυρηνικοί του ισλαμικού καθεστώτος, οι οποίοι τελευταία ενοχλούνταν με τα ανοίγματα της κυβέρνησής τους προς τη Δύση, καθώς και με τη συμφωνία για τον ειρηνικό χαρακτήρα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων εις βάρος της χώρας. Ολο αυτό το διάστημα δυσφορούσαν με την επιτυχή έκβαση της συμφωνίας, για την οποία εργάστηκαν σκληρά οι πρόεδροι των ΗΠΑ και του Ιράν, Μπαράκ Ομπάμα και Χασάν Ροχανί, εκφράζοντας έντονες αντιρρήσεις, όπως άλλωστε και ο Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ. Οι ακραίοι ισλαμιστές του Ιράν ισχυρίζονταν ότι «οι ΗΠΑ δεν θα κρατούσαν τον λόγο τους». Μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ και ειδικά μετά το απαγορευτικό διάταγμα, υποστηρίζουν ότι δικαιώθηκαν.

 

Αυτοί που ανησυχούν ιδιαιτέρως είναι οι λεγόμενοι μεταρρυθμιστές, ειδικά ενόψει των επερχόμενων εκλογών, οι οποίοι φοβούνται ότι μπορεί να τους στοιχίσει πολιτικά αν ενισχυθούν οι ακραίες φωνές ως αντίδραση στην πολιτική του Τραμπ. Ανήσυχοι είναι και οι νέοι επιστήμονες που εγκατέλειπαν μαζικά τη χώρα τους για τις Ηνωμένες Πολιτείες τα τελευταία χρόνια. Αυτές οι δύο κατηγορίες πλήττονται άμεσα στο Ιράν και είναι ακριβώς αυτοί από τους οποίους οι ΗΠΑ μόνο να κερδίσουν είχαν τα τελευταία χρόνια.

Οι συντηρητικοί μουλάδες έβλεπαν εξαρχής με καχυποψία τη συμφωνία με τον Μπαράκ Ομπάμα και τους αποκαλούμενους μεταρρυθμιστές πολιτικούς του Ιράν, οι οποίοι ήταν υπέρ του διαλόγου με τις ΗΠΑ και βρήκαν τώρα την ευκαιρία να πουν ότι εκείνοι είχαν προειδοποιήσει πως δεν έπρεπε να εμπιστευθούν την αμερικανική κυβέρνηση.

Οι φόβοι

Ο –εκ των μετριοπαθών– Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Μοχαμάντ Τζαβάν Ζαρίφ, δήλωσε ότι το διάταγμα Τραμπ ήταν ένα μεγάλο δώρο στους ακραίους της χώρας του. Αλλά και οι υπόλοιποι μετριοπαθέστεροι πολιτικοί της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν φοβούνται ότι θα ενισχυθεί ο αντιαμερικανισμός ο οποίος υποχωρούσε. Κι όλα αυτά, λίγους μήνες πριν από τις κρίσιμες εκλογές που θα γίνουν την ερχόμενη άνοιξη, όταν θα δοθεί μία μεγάλη μάχη μεταξύ των συντηρητικών και των μεταρρυθμιστών.

Ο Μπαράκ Ομπάμα υποστήριξε με πάθος τη συμφωνία για τα πυρηνικά και ήθελε να κλείσει πριν φύγει, παρότι (ή ακριβώς γι’ αυτό) είχε σφοδρές αντιδράσεις από τους Ρεπουμπλικανούς και τον Ισραηλινό ηγέτη Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν την είχε χαρακτηρίσει ιστορική ευκαιρία «για να κερδίσει η Ουάσιγκτον την εμπιστοσύνη του ιρανικού λαού, η οποία είχε πληγεί από εχθρικές πολιτικές δεκαετιών των Ηνωμένων Πολιτειών».

Ο μεταρρυθμιστής πρόεδρος του Ιράν, Χασάν Ροχανί, είχε πάρει πάνω του τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, όχι χωρίς κόστος στο εσωτερικό, καθώς κατηγορήθηκε για υποχωρητικότητα προς τις ΗΠΑ. Ηδη και πριν από το διάταγμα Τραμπ ήταν σε δύσκολη θέση, αφού οι Αμερικανοί δεν προχώρησαν σε ουσιαστική άρση των κυρώσεων και παρά τις υποχωρήσεις της Τεχεράνης, ο οικονομικός αποκλεισμός –ένα χρόνο μετά– παραμένει. Η κατάσταση αυτή αξιοποιείται εις βάρος του Χασάν Ροχανί και των μετριοπαθέστερων από τους συντηρητικούς πολιτικούς αντιπάλους τους, που τους κατηγορούν ότι «πίστεψαν αφελώς τις ΗΠΑ οι οποίες τους κορόιδεψαν».

Και στο παρελθόν

Αν ο Τραμπ συνεχίσει σε αυτό το μοτίβο, ο Ροχανί και οι μεταρρυθμιστές κινδυνεύουν να έρθουν σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, καθώς αυτή η συμπεριφορά ενδέχεται να υπονομεύσει την υποψηφιότητά τους στις εκλογές και να κερδίσουν οι σκληροπυρηνικοί. Εχει ξαναγίνει κάτι τέτοιο, όταν κέρδισε τις εκλογές ο πρώην πρόεδρος Αχμαντινετζάντ εις βάρος των μεταρρυθμιστών, καθώς οι ΗΠΑ τότε δεν ανταποκρίνονταν στα ανοίγματά τους, που είχαν προηγηθεί.

Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά την Ισλαμική Επανάσταση, με την αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη να παραμένει έκτοτε κλειστή, ο αντιαμερικανισμός είχε αρχίσει να υποχωρεί αισθητά, ειδικά στη νεολαία και στους ανθρώπους των επιστημών και των τεχνών, πολλοί εκ των οποίων μέχρι προχθές ονειρεύονταν να κάνουν καριέρα στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς έβλεπαν όλο και περισσότερους συμπατριώτες τους να κάνουν το όνειρο αυτό πραγματικότητα.

Απογοήτευση για τους νέους και δημόσιες αντιδράσεις

Οι νέοι στο Ιράν έχουν πολύ καλή σχέση με το Διαδίκτυο και καταφέρνουν να μαθαίνουν τα πάντα, παρά τους περιορισμούς. Στην Τεχεράνη σχεδόν όλοι έχουν smartphone και στους δρόμους συναντάς παντού νέους με iphone στο χέρι – οι περισσότεροι με τα τελευταία μοντέλα. Οποιος επισκεφθεί το Ιράν, θα διαπιστώσει ότι όλες οι δυτικές μάρκες υπάρχουν εκεί, παρά τον πολυετή αποκλεισμό της Δύσης. «Ολα μπορούμε να τα βρούμε και να τα αγοράσουμε, αλλά τα πληρώνουμε δύο και τρεις φορές ακριβότερα από ό,τι τα αγοράζετε στη Δύση», λένε.

Οι νέοι του Ιράν ενημερώθηκαν για το διάταγμα του Ντόναλντ Τραμπ την ίδια στιγμή. Για την ακρίβεια, γνώριζαν την είδηση για το διάταγμα πριν καν αυτό τεθεί σε ισχύ, καθώς ήταν ενημερωμένοι λεπτομερώς για όσα είχαν προηγηθεί και εύχονταν να μη γίνει πράξη.

«Ελπίζω να μην ισχύσει στ’ αλήθεια», έλεγε ένα 25χρονο κορίτσι που έχει σπουδάσει ηλεκτρολόγος μηχανικός, έχει κάνει μάστερ στην Τεχεράνη και περίμενε να της απαντήσουν τα αμερικανικά πανεπιστήμια στα οποία είχε κάνει αιτήσεις με την προσδοκία να συνεχίσει τις σπουδές της εκεί. Δεν έκρυβε την απογοήτευσή της για την απαγόρευση Τραμπ και έδειχνε απελπισμένη όταν αναφερόταν στην πιθανότητα να ακυρωθούν όλα τα σχέδιά της.

«Φυγή» επιστημόνων

Το Ιράν διαθέτει σπουδαίους επιστήμονες σε πολλούς τομείς και κάποιοι νεαροί απόφοιτοι πανεπιστημίων της Τεχεράνης γίνονται αμέσως δεκτοί στα καλά πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει τεράστιο brain drain από το Ιράν προς τις ΗΠΑ και αυτός είναι και ο κύριος λόγος που οι Ιρανοί μετανάστες στην Αμερική έχουν υψηλό μορφωτικό επίπεδο.

Τόσο η πολιτική ηγεσία του Ιράν όσο και διάσημοι Ιρανοί καλλιτέχνες, αλλά και απλοί πολίτες της χώρας αντέδρασαν έντονα από την πρώτη στιγμή στο διάταγμα του Nτόναλντ Τραμπ και δήλωσαν ότι οι Ιρανοί δεν είναι τρομοκράτες και δεν ήταν αυτοί που πρωταγωνίστησαν στις τρομοκρατικές επιθέσεις που έπληξαν τα τελευταία χρόνια τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Κάποια κυβερνητικά στελέχη απευθύνθηκαν δημόσια προς τον Ντόναλντ Τραμπ, κουνώντας του το δάχτυλο και δηλώνοντας (παρότι τον κατηγόρησαν πριν για ρατσισμό) ότι εκείνοι είναι η μοναδική άρια φυλή στην περιοχή (Ιράν σημαίνει «η χώρα των Αρίων» και αυτό ήθελαν να πουν όταν με αυτό το όνομα αντικατέστησαν το παλιό όνομα Περσία, θέλοντας να διαφοροποιηθούν από τους Αραβες στη γύρω περιοχή, τους οποίους θεωρούν περίπου κατώτερους).

Πράξεις διαμαρτυρίας

Πολλοί νέοι άνθρωποι στην Τεχεράνη επιδοκίμασαν τις δηλώσεις της δημοφιλούς ηθοποιού Ταρανέ Αλιντουστί, η οποία υποστήριξε ότι οι τρομοκράτες στις ΗΠΑ ήταν κυρίως πολίτες εθνικοτήτων χωρών που δεν είναι στη λίστα του Ντόναλντ Τραμπ. Η συγκεκριμένη ηθοποιός πρωταγωνιστεί στην ταινία «Ο εμποράκος», που είναι υποψήφια για Οσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας και θα μετέβαινε στις ΗΠΑ για την τελετή απονομής. Επειτα από αυτά, όμως, ανακοίνωσε ότι δεν θα παραστεί στην τελετή των Οσκαρ, ως πράξη διαμαρτυρίας, ακόμα και αν η περίπτωσή της εξαιρεθεί από τη γενική απαγόρευση. Η στάση της αυτή επαινέθηκε τόσο από τους απλούς Ιρανούς όσο και από κυβερνητικά στελέχη, που την παρουσίασαν ως υπόδειγμα ήθους και πατριωτισμού.

Ακόμα πιο δημοφιλής στο Ιράν είναι ο σκηνοθέτης της ταινίας, ο Ασγκάρ Φαραντί, που έχει ήδη κερδίσει ένα βραβείο Οσκαρ το 2012 με την ταινία «Ο χωρισμός» και που και εκείνος δεν θα παραστεί στην τελετή. Ο Φαραντί άφησε αιχμές όμως, όχι μόνο για τον Ντόναλντ Τραμπ αλλά και για πολιτικούς της χώρας του, μιλώντας για ομάδες ανθρώπων και στις δύο πλευρές που ασπάζονται τη σκληρή γραμμή και προσπάθησαν να παρουσιάσουν στον λαό τους «ως τρομακτικές τις εικόνες ανθρώπων από άλλους πολιτισμούς, ώστε οι διαφορές να γίνουν διαφωνίες, οι διαφωνίες εχθρότητες και οι εχθρότητες φόβοι». Ανέφερε ακόμη – και με αυτό συμφώνησαν πολλοί νέοι και καλλιτέχνες στο Ιράν, ότι «το να εμπνέεις φόβο στον άλλο, είναι ένα από τα κατεξοχήν μέσα για τη δικαιολόγηση εξτρεμιστικών και φανατικών συμπεριφορών από στενόμυαλους ανθρώπους».

Τεράστια προσβολή στο «μεγάλο ιρανικό έθνος» και «ενάντια στους διεθνείς νόμους» χαρακτήρισε την απαγόρευση του Ντόναλντ Τραμπ και η βουλευτής του Ιράν Σομαγιέ Μαχμούντι, η οποία κι εκείνη με τη σειρά της αρνήθηκε να παραστεί σε διεθνή διάσκεψη του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη για τη θέση της γυναίκας.

Οι νέοι, που αποτελούν την πλειονότητα στο Ιράν, δεν έχουν μνήμες πριν από την Ισλαμική Επανάσταση και ειδικά οι νέοι στην Τεχεράνη έχουν υιοθετήσει έναν τρόπο ζωής με αρκετά στοιχεία του δυτικού πολιτισμού. Οι περισσότεροι αναρωτιούνται ποιο το όφελος των απαγορεύσεων αυτών. Οι μεταρρυθμιστές προσπάθησαν στην αρχή να παρουσιάσουν τον Ντόναλντ Τραμπ «σαν σκυλί που γαβγίζει, αλλά δεν δαγκώνει».

Οι πρώτες κινήσεις του δεν τους διευκολύνουν και γνωρίζουν ότι στην προεκλογική περίοδο που θα ανοίξει σε λίγο, η σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα είναι κεντρικό θέμα.

 

ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ – αποστολή

Οι δυνάμεις κατοχής συλλαμβάνουν καθημερινά ακόμα και μικρά παιδιά

PL1

Στους “Αγίους Τόπους” τα πάθη δε λένε να τελειώσουν, καθώς τίποτα δε δείχνει ότι το μαρτύριο των Παλαιστινίων θα σταματήσει σύντομα. Αντιθέτως, η κατάσταση γι’ αυτούς γίνεται όλο και χειρότερη, καθώς τα τελευταία χρόνια η θέση τους έχει επιδεινωθεί. Η λύση των δύο κρατών (two state solution) που πριν από δέκα χρόνια έμοιαζε ρεαλιστική, τώρα φαντάζει σχεδόν ανέφικτη, αφού στο μεταξύ το Ισραήλ έχει δημιουργήσει κι άλλους εποικισμούς σε όλη την επικράτεια των παλαιστινιακών εδαφών.

Το τείχος που ξεκίνησε να φτιάχνει το Ισραήλ μετά το 2002, παρά τις διεθνείς αντιδράσεις, συνεχίζεται, τεμαχίζοντας τη γη των Παλαιστινίων, αποκόπτοντας τους από τον υπόλοιπο ιστό, απομονώνοντας τους και περιορίζοντας τη ζωή τους σε ασφυκτικά πλαίσια, απόλυτα ελεγχόμενους από τις δυνάμεις κατοχής.
Κανένας Παλαιστίνιος πλέον, δεν μπορεί να μετακινηθεί από μία περιοχή της πατρίδας του σε μία άλλη, χωρίς την έγκριση των ισραηλινών αρχών. Όλοι μπαίνουν και βγαίνουν στις πόλεις και στα χωριά τους από συγκεκριμένα σημεία ελέγχου ή πύλες του τείχους, όπου συχνά υπόκεινται σε ταπεινωτικές συμπεριφορές.
Την καθημερινότητα των Παλαιστινίων συμπληρώνουν οι συλλήψεις από το στρατό και την αστυνομία του Ισραήλ, οι οποίες συμβαίνουν κάθε μέρα, συνήθως για ασήμαντη αφορμή ή και χωρίς καθόλου αφορμή.

Τον Απρίλιο που μας πέρασε πραγματοποιήθηκαν 259 συλλήψεις Παλαιστινίων στα κατεχόμενα, ενώ τέσσερις σκοτώθηκαν και αρκετοί τραυματίστηκαν.

Μετά και την πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, στην Παλαιστίνη και το Ισραήλ, έχει αρχίσει να συζητείται η πιθανή επανέναρξη των συνομιλιών μεταξύ των δύο μερών. Για να διεξαχθούν οι συνομιλίες ωστόσο, θα πρέπει να πάψουν οι εχθροπραξίες. Κι ενώ οι Παλαιστίνιοι εδώ και καιρό έχουν σταματήσει κάθε δράση (παρότι στην περίπτωσή τους πρόκειται για το δικαίωμα ενός λαού στην αντίσταση, απέναντι στις δυνάμεις που έχουν καταλάβει τη χώρα του) το Ισραήλ συνεχίζει τον εποικισμό, τις εισβολές και τις συλλήψεις.
Η Παλαιστινιακή πλευρά διαμαρτύρεται, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να ξεκινήσει συνομιλίες, εάν το Ισραήλ δε σταματήσει να χτίζει νέους εποικισμούς στη γη του, δε σταματήσει το τείχος, σεβόμενο τις διεθνείς αποφάσεις και γνωμοδοτήσεις, και δεν απελευθερώσει τους χιλιάδες Παλαιστίνιους που κρατά στις φυλακές, παραβιάζοντας κάθε αρχή διεθνούς δικαίου.

PL2

Το θέμα των φυλακισμένων Παλαιστινίων είναι ένα τεράστιο ζήτημα που επηρεάζει καθοριστικά τη ζωή και τις εξελίξεις στην Παλαιστίνη, παρόλα αυτά, μέχρι σήμερα, δεν ήταν αρκετά γνωστό στη διεθνή κοινή γνώμη.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η Παλαιστίνη διαθέτει «Υπουργείο Κρατουμένων και πρώην Κρατουμένων» με υπουργό τον Ισα Καράκα, πρώην κρατούμενος ο ίδιος, όπως και όλα τα στελέχη του υπουργείου του.
Στην ερώτηση: «για ποιο λόγο υπάρχει ένα τέτοιο υπουργείο;», οι αξιωματούχοι της Παλαιστινιακής Αρχής απαντούν ότι τις τελευταίες δεκαετίες περισσότεροι από 800.000 Παλαιστίνιοι από τα κατεχόμενα έχουν φυλακιστεί, για μικρότερο ή μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, στο Ισραήλ, δηλαδή σχεδόν ο μισός ανδρικός πληθυσμός και ότι δεν υπάρχει οικογένεια στην Παλαιστίνη που να μην έχει έναν πολιτικό κρατούμενο, νυν ή πρώην.
Αυτή τη στιγμή οι Παλαιστίνιοι που βρίσκονται στις ισραηλινές φυλακές φτάνουν τους 4.900. Από αυτούς οι 14 είναι βουλευτές, οι 14 γυναίκες και 236 παιδιά.

Την περασμένη εβδομάδα πραγματοποιήθηκε στη Ραμάλα το πρώτο διεθνές συνέδριο, «Freedom and Dignity for Palestine», για το ζήτημα αυτό. Το παρόν έδωσαν βουλευτές από όλη την Ευρώπη, αλλά και τον κόσμο, δημοσιογράφοι, αλλά και εκπρόσωποι διεθνών οργανώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η πρωτοβουλία ανήκει στη Φάντουα Μπαργούτι, μία δυναμική Παλαιστίνια δικηγόρο, η οποία είναι σύζυγος του Μαρουάν Μπαργούτι, του δημοφιλέστερου Παλαιστίνιου πολιτικού κρατούμενου, που βρίσκεται φυλακισμένος εδώ και 11 χρόνια.

Μπαργούτι1
Ο Μαρουάν Μπαργούτι υπήρξε από τους πρωταγωνιστές της Ιντιφάντα και για πολλούς θεωρούνταν ο ιδανικός διάδοχος του Γιασέρ Αραφάτ. Σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις, είναι το μοναδικό πρόσωπο που συγκεντρώνει πάνω από 60% στο ερώτημα εάν θα τον ήθελαν για πρόεδρο της Παλαιστίνης. Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι εάν απελευθερωνόταν, θα μπορούσε να παίξει ουσιαστικό ρόλο στη συμφιλίωση της Φατάχ με τη Χαμάς και να βάλει τέλος στο διχασμό του παλαιστινιακού λαού.
Η σύζυγος του, Φάντουα, έχει ξεκινήσει μια καμπάνια για την απελευθέρωσή του και πριν από λίγο καιρό, για το λόγο αυτό, περιόδευσε στις ευρωπαϊκές χώρες , συναντώντας βουλευτές , σε μια προσπάθεια να τους ευαισθητοποιήσει για το ζήτημα των Παλαιστινίων πολιτικών κρατουμένων. Χάρη στις προσπάθειές της, το Ευρωκοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα για το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των 4.800 (πριν ένα μήνα, που στο μεταξύ έγιναν 4.900) κρατουμένων και ζήτησε την άμεση απελευθέρωση των 14 βουλευτών από το Ισραήλ.

Μπαργούτι2

Το διεθνές συνέδριο «Freedom and Dignity”στην Ραμάλα ήταν το επόμενο βήμα, όπου εκατοντάδες πολιτικοί και υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων έδειξαν πραγματικό ενδιαφέρον.
«Από τις φυλακές της κατοχής σας υποσχόμαστε ότι θα συνεχίσουμε να κρατάμε το λάβαρο της αντίστασης, όσες θυσίες κι αν χρειαστεί να κάνουμε για την απελευθέρωση της Παλαιστίνης» έλεγε το μήνυμα του Μαρουάν Μπαργούτι, που διάβασε η γυναίκα του και με το οποίο ξεκίνησε το συνέδριο. «Η θέλησή μας είναι πιο δυνατή από την κατοχή, τον αποκλεισμό, τις δολοφονίες των κρατουμένων και το σκοτάδι των κελιών μας». Ο Μπαργούτι στο μήνυμά του εξέφρασε την αισιοδοξία του, ότι τελικά θα τα καταφέρουν, «παρότι οι δυνάμεις κατοχής συνεχίζουν την αρπαγή του πλούτου της Παλαιστίνης και την καταστροφή της Ιερουσαλήμ». Αναφέρθηκε στη συμφωνία του Όσλο που απέτυχε «επειδή το Ισραήλ δε θέλει να αναλάβει την ευθύνη για τον τερματισμό της κατοχής και την ειρήνη». Στο τέλος, ανέφερε ότι όποιος πιστεύει στην ισότητα, την ελευθερία, τη δικαιοσύνη και την ειρήνη, δεν μπορεί «παρά να είναι με τους Παλαιστίνιους, ενάντια στο ρατσιστικό καθεστώς κατοχής και εποικισμού του Ισραήλ» και έκλεισε με την ευχή ότι «θα έρθει μια μέρα που θα γιορτάσουμε στην Ιερουσαλήμ –πρωτεύουσα μιας δημοκρατικής Παλαιστίνης, που θα ζει ειρηνικά με τους γείτονές της- την τελευταία μέρα της κατοχής, η οποία θα είναι η πρώτη μέρα της ειρήνης στην περιοχή».

Στις φυλακές του Ισραήλ εκτός από τον Μαρουάν Μπαργούτι, βρίσκονται πολλά από τα ικανότερα πολιτικά στελέχη των Παλαιστινίων, και αυτό δεν θεωρείται καθόλου τυχαίο, καθώς με αυτό τον τρόπο οι αρχές του Ισραήλ καταφέρνουν να επηρεάζουν και τις ενδοπαλαιστινιακές πολιτικές εξελίξεις. Οι δικηγόροι τους βλέπουν σπάνια και οι οικογένειές τους ακόμα σπανιότερα, αφού δύσκολα καταφέρνουν να πάρουν άδειες εισόδου στις περιοχές που ελέγχει το Ισραήλ, πολύ, δε, περισσότερο, για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις. Υπάρχουν φυλακισμένοι Παλαιστίνιοι, που κρατούνται πριν από τις συμφωνίες του Όσλο κι έχουν ξεπεράσει τα 30 χρόνια έγκλειστοι.
child_detained images
Το πιο σκληρό από όλα όμως, είναι ότι ο ισραηλινός στρατός συλλαμβάνει και φυλακίζει καθημερινά παιδιά, 10-16 ετών. Το σύνηθες «παράπτωμα» είναι ότι πέταξαν κάποια πέτρα στο τείχος ή στις μπουλντόζες που κατεδαφίζουν τα σπίτια τους, ή στις πάνοπλες δυνάμεις κατοχής, εκφράζοντας με αυτό τον τρόπο το δικαίωμά τους στην αντίσταση. Αυτή τη στιγμή στις ισραηλινές φυλακές βρίσκονται 236 παιδιά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν στο συνέδριο, σχεδόν 700 παιδιά από τη Δυτική Όχθη συλλαμβάνονται κάθε χρόνο, ενώ από το 2000 έχουν φυλακιστεί περισσότερα από 8000 παιδιά. Για το θέμα υπάρχουν αναφορές και υποδείξεις από τη Unicef , αλλά το Ισραήλ μέχρι στιγμής δεν ανταποκρίνεται.
Οι Παλαιστίνιοι για πρώτη φορά αποφάσισαν ν’ αναδείξουν το μείζον αυτό πρόβλημα και να το κάνουν γνωστό σε όλο τον κόσμο, ζητώντας τη συμπαράσταση της διεθνούς κοινής γνώμης και υπενθυμίζοντας τους ότι τα μαρτύρια για αυτούς συνεχίζονται.
(δημοσιεύθηκε στον “Επενδυτή” 5/2013 )